Het ergonomische ontwerp van een keuken verhoogt niet alleen het comfort, maar ook de efficiëntie tijdens het koken.
Van de indeling van de werkzones in de ‘magische driehoek’ tot de individuele aanpassing van de hoogte van het werkblad – een goed ontworpen keuken houdt rekening met uw behoeften en maakt de dagelijkse handelingen gemakkelijker.
Een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor het ontwerpen van ergonomische keukens was Otl Aicher. Hij was medeoprichter van de Hochschule für Gestaltung in Ulm en auteur van „Die Küche zum Kochen.” "Werkplaats voor een nieuwe levenscultuur". Een van zijn basisregels luidt dat, om functionele redenen, vaak gebruikte spullen zo open mogelijk en binnen handbereik moeten worden geplaatst. Dit zorgt ervoor dat er vlot kan worden gewerkt.
Keukenontwerper Max Kaltner van werkhaus in Raubling wijst echter op een belangrijk punt: Aicher ging er nog vanuit dat de keuken zich in een aparte ruimte bevond. Bij een variant die in open verbinding staat met de woonruimte is daarom tact vereist. Puur functioneel gezien is het weliswaar zinvol als alles direct toegankelijk is. Tegelijkertijd is het, om esthetische redenen, verstandig om de meeste spullen in de keukenkastjes op te bergen. Uiteindelijk komt het erop aan om bij deze moeilijke afweging de juiste balans te vinden.
Kaltner en Aicher zijn het eens over de indeling van de werkruimtes. Hoe een ergonomische keuken kan worden ingericht, vloeit rechtstreeks voort uit de typische werkprocessen: Bewaren/koelen, wassen, bereiden, koken/bakken en opdienen. Concreet komt dit tot uiting in de opstelling van de koelkast, de gootsteen, de werkbladen en het fornuis en de oven – de keukendriehoek of ook wel de ‘magische driehoek’. De afzonderlijke elementen moeten zo worden geplaatst dat er daartussen korte, eenvoudige routes ontstaan.
Naast de afstanden speelt ook de indeling van de werkzones een rol bij een ergonomische keuken. Het maakt daarbij wel degelijk uit of de keuken is afgestemd op een rechtshandige of een linkshandige persoon.
Als onofficiële norm voor de hoogte van keukenwerkbladen geldt ongeveer 92 cm. Deze maat voor ergonomische keukens is gebaseerd op de gemiddelde lichaamslengte. Keukenontwerper Max Kaltner adviseert echter om de hoogte af te stemmen op de persoon die kookt.
Vuistregel voor een ergonomische hoogte van het aanrechtblad in de keuken: Het oppervlak moet zich ongeveer 10 tot 15 cm onder de ellebogen bevinden wanneer de onderarmen in een hoek van 90° zijn gebogen.
Bij stellen met een aanzienlijk verschil in lichaamslengte kan bijvoorbeeld met een extra hoge snijplank voor evenwicht worden gezorgd.
Verschillende hoogtes voor verschillende werkgebieden bieden voordelen. Met een hoger geplaatste spoelbak kan bijvoorbeeld een extra diepe spoelbak worden gerealiseerd zonder dat dit ten koste gaat van de opbergruimte. Omgekeerd profiteert u bij een iets lager kookvlak van een beter zicht op de pannen. In de praktijk wordt er tegenwoordig echter vaak gekozen voor een uniform hoog werkblad – om esthetische redenen.
Bij stoomovens zoals de BORA X BO is er echter geen reden om ze niet op bedieningshoogte in te bouwen. Op deze manier hebt u gemakkelijk in één oogopslag zicht op wat zich op het hoogste niveau bevindt.
Bij een ergonomische keuken zijn ook de details van belang. Dat begint al bij de handgrepen: Ze moeten goed in de hand liggen en gemakkelijk te openen zijn – ook met vette vingers. Goed ontworpen fronten zonder handgrepen doen overigens qua ergonomie in niets onder voor de klassieke variant. Bovendien moet goed worden nagedacht over de montagehoogte van de bovenkasten.
Keukenapparaten met een intuïtieve bediening maken de inrichting van een ergonomische keuken compleet. Bijvoorbeeld de BORA-kookplaatafzuigsystemen, die, afhankelijk van het model, via een touchscreen en/of een draaiknop kunnen worden bediend.
De BORA-kookplaatafzuigsystemen bieden nog een ander voordeel: Ze zorgen voor een vrij zicht wanneer de kookplaat voor een raam of op een kookeiland staat. Dat is leuker dan tegen een muur staren en zorgt voor een prettig gevoel tijdens het koken. Hetzelfde geldt voor de plaatsing van de spoelbak. Een ergonomische keuken is altijd afgestemd op de behoeften van de gebruikers. Individuele oplossingen zijn daarom onontbeerlijk.
Een ergonomisch keukenontwerp zorgt voor soepel en stressvrij werken.
De belangrijkste aspecten bij het inrichten van een ergonomische keuken zijn de opstelling van de werkplekken en de hoogte van het werkblad. Dit wordt aangevuld door details zoals de handgrepen, de hoogte van de bovenkasten en apparaten die intuïtief te gebruiken zijn.
De geschatte hoogte van het werkblad in de keuken kan worden bepaald met de elleboogmethode:
Deze aanpak is nauwkeuriger dan het gebruik van de lichaamslengte als richtlijn.
Het bepalen van een ergonomische werkhoogte voor de keuken op basis van lichaamslengte is relatief onnauwkeurig vanwege verschillende lichaamsverhoudingen. Daarom raden we de hierboven beschreven elleboogmethode aan.
